لقب امیرالمومنین از جهت تعیین مصداق، یکی از القاب مورد بحث است. شیعیان این لقب را در انحصار امیرالمومنین علی بن ابیطالب علیه السلام می دانند اما نظر اهل سنت چیز دیگری ست.

اگر اینگونه که برادران اهل سنت می گویند که هر کسی که زمامدار امور مسلمین باشد امیرالمومنین هست. پس باید به ملک عبدالله پادشاه عربستان بگویند (امیرالمومنین) ملک عبدالله شخصی است که در محفلی با جناب بوش میگساری کرده است. 

لطفاً ادامه مطلب را بخوانید.

مقدمه:

یکی از کلماتی که بین برادران شیعه و سنی مورد بحث می باشد (امیرالمومنین) می باشد.

برادران شیعه این لقب را مخصوص علی بن ابیطالب می دانند. ولی برادران اهل سنت به تمامی خلفا اطلاق می کنند و چنین می گویند:

امیرالمومنین عمر بن خطاب

امیر المومنین معاویه

و....

بررسی می کنیم که کلام شیعه درست است یا سنی.

الف: عمر بن خطاب امیرالمومنین

طبق نقل شیعه و سنی اولین کسی که خویش را امیرالمومنین معرفی کرد جناب عمر بن خطاب بود.

مجمع الزوائد - الهیثمی - ج 5 - ص 199

فى مناقب عمر  أول من سمى أمیر المؤمنین .

ترجمه: یکی از مناقب عمر بن خطاب این می باشد که او اولین کسی است که (امیرالمومنین) نام گرفت

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

کتاب الأوائل - ابن أبی عاصم - ص 7

سیدنا عمر بن الخطاب فقد فقد قال العسکری عنه فی أوائله : 1 - هو أول من سمی أمیر المؤمنین

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

الأذکار النوویة - یحیى بن شرف النووی - ص 361

على نقل الاتفاق على أن أول من سمی أمیر المؤمنین عمر بن الخطاب رضی الله عنه .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

تاریخ مدینة دمشق - ابن عساکر - ج 44 - ص 9

 أول من سمی أمیر المؤمنین

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

أسد الغابة - ابن الأثیر - ج 4 - ص 78

هو أول من سمى أمیر المؤمنین

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

تعجیل المنفعة - ابن حجر - ص 217

هو اول من سمى أمیر المؤمنین

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

إسعاف المبطأ برجال الموطأ - جلال الدین السیوطی - ص 80

هو أول من سمی أمیر المؤمنین

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

إمتاع الأسماع - المقریزی - ج 1 - ص 78

أول من سمی أمیر المؤمنین فی الإسلام

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

مجمع الزوائد|الهیثمی|5|807|مصادر حدیث سنى - فقه|||1408 - 1988 م||دار الکتب العلمیة - بیروت - لبنان||طبع بإذن خاص من ورثة حسام الدین القدسی مؤسس مکتبة القدسی بالقاهرة

کتاب الأوائل|ابن أبی عاصم||287|مصادر حدیث سنى - عام|محمد بن ناصر العجمی||||دار الخلفاء للکتاب الإسلامی - الکویت||

الأذکار النوویة|یحیى بن شرف النووی||676|مصادر حدیث سنى - عام||جدیدة منقحة ومصححة|1414 - 1994 م||دار الفکر للطباعة والنشر والتوزیع - بیروت - لبنان||

تاریخ مدینة دمشق|ابن عساکر|44|571|مهمترین مصادر رجال سنى|علی شیری||1415|دار الفکر للطباعة والنشر والتوزیع - بیروت - لبنان|دار الفکر للطباعة والنشر والتوزیع - بیروت - لبنان||

أسد الغابة|ابن الأثیر|4|630|مهمترین مصادر رجال سنى|||||دار الکتاب العربی - بیروت - لبنان||انتشارات إسماعیلیان - طهران

تعجیل المنفعة|ابن حجر||852|مهمترین مصادر رجال سنى|||||دار الکتاب العربی - بیروت - لبنان||

إسعاف المبطأ برجال الموطأ|جلال الدین السیوطی||911|مهمترین مصادر رجال سنى|موفق فوزی جبر|الأولى|1410|دار الهجرة للطباعة والنشر والتوزیع - بیروت|دار الهجرة للطباعة والنشر والتوزیع - بیروت||

إمتاع الأسماع|المقریزی|1|845|مصادر تاریخ|تحقیق وتعلیق : محمد عبد الحمید النمیسی|الأولى|1420 - 1999 م||منشورات محمد علی بیضون ، دار الکتب العلمیة - بیروت - لبنان||

البته دلیل جناب عمر بن خطاب هم جالب بوده است.

زمانی که مردم برای بیعت با او به نزدش امدند. چنین گفتند. ( خلیفه خلیفه رسول) عمر بن خطاب گفت اگر چنین شود کلام طولانی شود.شما مومنین هستید و من امیرتان پس از این به بعد مرا (امیرالمومنین) بخوانید.

تاریخ مدینة دمشق - ابن عساکر - ج 30 - ص 297

 فلما کان عمر بن الخطاب أرادوا أن یقولوا خلیفة خلیفة رسول الله ( صلى الله علیه وسلم ) قال عمر هذا یطول قالوا لا ولکنا أمرناک علینا فأنت أمیرنا قال نعم أنتم المؤمنون وأنا أمیرکم فکتب أمیر المؤمنین

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

تاریخ مدینة دمشق|ابن عساکر|30|571|مهمترین مصادر رجال سنى|علی شیری||1415|دار الفکر للطباعة والنشر والتوزیع - بیروت - لبنان|دار الفکر للطباعة والنشر والتوزیع - بیروت - لبنان||

ب: علی امیرالمومنین

در روایات اهل سنت پیامبر تنها یک نفر را به عنوان امیرالمومنین معرفی کرده است. آن شخص هم کسی نیست جز علی بن ابیطالب. اما روایت مورد نظر:

انس بن مالک

 شرح نهج البلاغة - ابن أبی الحدید - ج 9 - ص 169

الخبر التاسع : " یا أنس ، أسکب لی وضوءا " ، ثم قام فصلى رکعتین ، ثم قال : " أول من یدخل علیک من هذا الباب إمام المتقین ، وسید المسلمین ، ویعسوب الدین ، وخاتم الوصیین وقائد الغر المحجلین " . قال أنس : فقلت : اللهم اجعله رجلا من الأنصار ، وکتبت دعوتی ، فجاء على ، فقال : صلى الله علیه وسلم : " من جاء یا أنس " ؟ فقلت : على ، فقام إلیه مستبشرا

خلاصه ترجمه: پیامبر به انس بن مالک فرمود:  اولین کسی که داخل شود از این باب امام متقین و سید مسلمین و ...............همانا امد علی بن ابیطالب

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

تاریخ مدینة دمشق - ابن عساکر - ج 42 - ص 386

قال رسول الله ( صلى الله علیه وسلم ) یا أنس أسکب لی وضوءا ثم قام فصلى رکعتین ثم قال یا أنس أول من یدخل علیک من هذا الباب أمیر المؤمنین وسید المسلمین وقائد الغر المحجلین وخاتم الوصیین قال أنس قلت اللهم أجعله رجلا من الأنصار وکتمته إذ جاء علی فقال من هذا یا أنس فقلت علی فقام مستبشرا فاعتنقه ثم جعل یمسح عن وجهه بوجهه ویسمح عرق علی بوجهه فقال یا رسول الله لقد رأیتک صنعت شیئا ما صنعت بی قبل قال وما یمنعنی وأنت تؤدی عنی وتسمعهم صوتی وتبین لهم ما اختلفوا فیه بعدی

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

الموضوعات - ابن الجوزی - ج 1 - ص 376 - 377

ثم قال : یا أنس أول من یدخل علیک من هذا الباب أمیر المؤمنین ‹ صفحه 377 › وسید المرسلین وقائد الغز المحجلین وخاتم الوصیین . قال أنس : فقلت اللهم اجعله رجلا من الأنصار ، إذ جاء علی علیه السلام . قال : من هذا یا أنس ؟ فقلت : على ، فقام مستبشرا فاعتنقه "

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

میزان الاعتدال - الذهبی - ج 1 - ص 64

عن أنس أن النبی صلى الله علیه وسلم قال لی : أول من یدخل علیک من هذا الباب أمیر المؤمنین ، وسید المسلمین ، وقائد الغر المحجلین ، وخاتم الوصیین . . الحدیث بطوله .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

لسان المیزان - ابن حجر - ج 1 - ص 107

عن انس رضی الله عنه ان النبی صلى الله على وآله وسلم قال لی أول من یدخل علیک من هذا الباب أمیر المؤمنین وسید المسلمین وقائد الغر المحجلین وخاتم الوصیین الحدیث بطوله رواه عنه أیضا محمد بن عثمان بن أبی شیبة وذکره الأسدی فی الضعفاء وقال إنه منکر الحدیث وذکره ابن حبان فی الثقات

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

المناقب - الموفق الخوارزمی - ص 85

قال : یا أنس ، أول من یدخل علیک من هذا الباب ، أمیر المؤمنین ، وسید المسلمین ، وقائد الغر المحجلین ، وخاتم الوصیین ، قال قلت : اللهم أجعله رجلا من الأنصار وکتمته ، إذ جاء علی فقال : من هذا یا أنس ؟ فقلت : علی ، فقام مستبشرا

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

مطالب السؤول فی مناقب آل الرسول (ع) - محمد بن طلحة الشافعی - ص 126 - 127

 قال رسول الله ( ص ) : ( یا أنس أول من یدخل علیک من هذا الباب أمیر المؤمنین وسید المسلمین وقائد الغر المحجلین وخاتم الوصیین ) . قال أنس : قلت : اللهم اجعله رجلا من الأنصار وکتمته إذ جاء علی ( علیه السلام ) . ‹ صفحه 127 › فقال ( ص ) : ( من هذا یا أنس ؟ ) . فقلت : علی . فقام مستبشرا

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

ینابیع المودة لذوی القربى - القندوزی - ج 2 - ص 488

 یا أنس أسکب لی وضوءا ، ثم قام فصلى رکعتین . ثم قال : أول من یدخل علیک من هذا الباب إمام المتقین ، وسید المسلمین ، ویعسوب الدین ، وخاتم الوصیین ، وقائد الغر المحجلین . قال أنس : فقلت : اللهم اجعله رجلا من الأنصار [ وکتبت دعوتی ] ، فجاء علی . فقال صلى الله علیه وآله وسلم : من جاء یا أنس ؟ فقلت : علی . فقام إلیه مستبشرا فاعتنقه

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

شرح نهج البلاغة|ابن أبی الحدید|9|656|مصادر حدیث سنى - عام|محمد أبو الفضل إبراهیم||||مؤسسة إسماعیلیان للطباعة والنشر والتوزیع||

تاریخ مدینة دمشق|ابن عساکر|42|571|مهمترین مصادر رجال سنى|علی شیری||1415|دار الفکر للطباعة والنشر والتوزیع - بیروت - لبنان|دار الفکر للطباعة والنشر والتوزیع - بیروت - لبنان||

الموضوعات|ابن الجوزی|1|597|مهمترین مصادر رجال سنى|ضبط وتقدیم وتحقیق : عبد الرحمن محمد عثمان|الأولى|1386 - 1966 م||المکتبة السلفیة - المدینة المنورة||

میزان الاعتدال|الذهبی|1|748|مهمترین مصادر رجال سنى|علی محمد البجاوی|الأولى|1382 - 1963 م||دار المعرفة للطباعة والنشر - بیروت - لبنان||

لسان المیزان|ابن حجر|1|852|مهمترین مصادر رجال سنى||الثانیة|1390 - 1971 م||مؤسسة الأعلمی للمطبوعات - بیروت - لبنان||الطبعة الأولى بمطبعة مجلس دائرة المعارف النظامیة الکائنة فی الهند بمحروسة حیدر آباد الدکن عمرها الله إلى أقصى الزمن سنة 1329 هجریة

المناقب|الموفق الخوارزمی||568|مصادر سیره پیامبر وائمه|الشیخ مالک المحمودی - مؤسسة سید الشهداء (ع)|الثانیة|ربیع الثانی 1414|مؤسسة النشر الإسلامی|مؤسسة النشر الإسلامی التابعة لجماعة المدرسین بقم المشرفة||

مطالب السؤول فی مناقب آل الرسول (ع)|محمد بن طلحة الشافعی||652|مصادر سیره پیامبر وائمه|ماجد ابن أحمد العطیة||||||

ینابیع المودة لذوی القربى|القندوزی|2|1294|مصادر سیره پیامبر وائمه|سید علی جمال أشرف الحسینی|الأولى|1416|أسوه|دار الأسوة للطباعة والنشر||

ام المومنین ام سلمه

 المناقب - الموفق الخوارزمی - ص 142

قال : یا أم سلمة اشهدی واسمعی هذا علی أمیر المؤمنین وسید المسلمین وعیبة علمی ، وبابی الذی اوتى منه ، أخی فی الدنیا ، وخدنی فی الآخرة ، ومعی فی السنام الاعلى

ترجمه: پیامبر به ام سمه چنین فرمودند: ای ام سلمه بشنو که این علی امیرمومنان و آقای مسلمین هست و دربی است که با او به من میرسی و برادرم هست در دنیا...................

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
المناقب|الموفق الخوارزمی||568|مصادر سیره پیامبر وائمه|الشیخ مالک المحمودی - مؤسسة سید الشهداء (ع)|الثانیة|ربیع الثانی 1414|مؤسسة النشر الإسلامی|مؤسسة النشر الإسلامی التابعة لجماعة المدرسین بقم المشرفة||

حال چند سوال؟
الف: آیا جناب عمر بن خطاب این روایات را نشنیده بود که تنها کسی که امیرالمومنین هست علی بن ابیطالب می باشد؟