نيرومندترين اصحاب بود واگر بسيارى از قهرمانان از اصحاب در مواقع كارزار پا به فرار گذاشتند، او در تمام مواقع ثابت و پابرجا ماند، و او را بس است مدال افتخارى كه پيامبر(صلى الله عليه وآله)به او عطا فرمود، آنگاه كه فرياد بر آورد: «فردا پرچم را به دست مردى مى دهم كه خدا و رسولش را دوست دارد و خدا و رسولش او را دوست مى دارند، مردى شجاع و حملهور كه هرگز فرار نمى كند و خداوند قلبش را براى ايمان آزموده است» كه ناگهان گردنهاى اصحاب كشيده شد ولى رسول خدا(صلى الله عليه وآله)پرچم را به دست پر اقتدار على(عليه السلام)سپرد.(2)
و بى گمان خداوند على(عليه السلام)را نسبت به تمام اصحاب، افزونى در علم و دانش بخشيده كه به حق درِ شهر علم پيامبر(صلى الله عليه وآله)و تنها پايگاه اصحاب پس از رسول خدا(صلى الله عليه وآله)بود، و هرگاه اصحاب در حلّ مسئله اى دچار مشكل مى شدند، ندا مى دادند كه: «هيچ مشكلى نيست جز اين كه مشكل گشايش على است».(3)
پيامبر(صلى الله عليه وآله)نيز فرمود: (على باب مدينة علمى و أبو ولدى).(4) «على درِ شهر علم من و پدر فرزندان من است».
و بى شك خداوند به او توانائى جسمى بيشترى داد، و در طى نسلها شجاعت و توانائيش ضرب المثل شده تا آنجا كه تاريخ نويسان داستانهائى در شجاعت و پهلوانيش نقل مى كنند كه به معجزه نزديك تر است. مانند: كندن در خيبرى كه بيست مرد نيرومند از اصحاب از كندنش ناتوان ماندند و كندن بت بزرگ «هبل» از پشت بام كعبه،و گرداندن سنگ بزرگى كه تمام سپاهيان از حركت دادنش عاجز ماندند(5)، و روايتهاى ديگرى كه در اين زمينه بسيار است.
و همانا پيامبر(صلى الله عليه وآله)پسر عمويش على(عليه السلام)را در هر مناسبتى، وصف و مدح كرده و خصوصيات و ويژگى هايش را بر مى شمرد. گاهى مى فرمود: «اين برادر من، وصى من، و جانشين من پس از من است; پس او را اطاعت كرده و گوش به سخنانش فرا دهيد».(6)
و گاهى مى فرمود: (أنت منى بمنزلة هارون من موسى إلّا أنّه لا نبى بعدى)(7)«نسبت تو به من مانند هارون است به موسى، جز اينكه پس از من پيامبرى نيست».
و در جاى ديگر فرمود: «هر كه مى خواهد چون من زندگى كند و مانند من بميرد و در همان بهشت جاودانى كه خدايم وعده فرموده، سكونت گزيند، پس ولايت على بن ابى طالب(عليه السلام) را داشته باشد; چراكه او هرگز شما را از هدايت خارج نسازد و بسوى گمراهى رهنمون نگردد».(8)
و همچنين فرمود: (حب على ايمان و بغضه نفاق)(9) «دوستى على(عليه السلام)ايمان است و دشمنى اش نفاق».
و فرمود: (علىٌّ منّى و أنا من علىّ)(10) «على از من است و من از على هستم».
ونيز گفت: (علىٌّ ولىّ كل مؤمن بعدى)(11) «على، ولىّ هر مؤمنى پس از من است».
و همچنين فرمود: (على سيد المسلمين و امام المتقين وقائدالغرّالمحجلين)(12)
«على سرور مسلمانان و پيشواى تقواپيشگان و رهبر نورانى صورتان است».
كسى كه سيره پيامبر اكرم(صلى الله عليه وآله) را دنبال مى كند، مشاهده مى كند كه حضرت به سخنان و احاديث اكتفا نكرده، بلكه در عمل نيز، اين سخنان را به اثبات رسانده است، مثلاً هرگز در تمام دوران زندگيش، كسى را بر على رياست و فرماندهى نبخشيد على رغم فرماندهى دادن به برخى از اصحاب بر برخى ديگر، مانند: رياست دادن عمرو عاص بر ابوبكر و عمر در غزوه ذات السلاسل.(13) و رياست دادن يك نوجوان كه همان اسامة بن زيد باشد بر تمام آنان، پيش از رحلتش، و اما على بن ابى طالب(عليه السلام)در هيچ اعزامى نبود جز اينكه او امير و فرمانده بود، تا آنجا كه يك بار حضرت رسول(صلى الله عليه وآله)دو گروه را اعزام كرد، على(عليه السلام) را امير يك گروه و خالد بن وليد را رياست گروه ديگر داد و فرمود: اگر دو سپاه متفرق شديد، هر يك بر سپاهيان خود فرماندهى كند ولى اگر يكجا جمع شديد، على(عليه السلام)فرمانده كل سپاهيان باشد.(14)
 

1-مناقب خوارزمى، ص 39، استيعاب، ج 3، ص 1103، تذكره سبط، ص 147، فيض الغدير، ج 4، ص 357.
2-صحيح بخارى، ج 4، ص 5 و 12، صحيح مسلم، ج 4، ص 1872.
3-مناقب خوارزمى، ص 51، تذكره سبط ابن الجوزى، ص 148، ابن المغازلى، ص 79.
4-مستدرك حاكم، ج 3، ص 126.
5-شرح نهج البلاغه ابن ابى الحديد (مقدمه).
6-تاريخ طبرى، ج 2، ص 321، تاريخ ابن اثير، ج 2، ص 63.
7-صحيح مسلم، ج 4، ص 1870.
8-مستدرك حاكم، ج 3، ص 128 و ج 5، ص 24.
9-صحيح مسلم، ج 1، ص 86، مستدرك حاكم، ج 3، ص 126.
10-صيح بخارى، ج 5، ص 22، مسند احمد، ج 4، ص 164، مستدرك حاكم، ج 3: ص 111.
11-مسند احمد، ج 5، ص 25، مستدرك حاكم، ج 3، ص 111.
12-منتخب كنزالعمال، ج 5، ص 34، مطالب السؤال، ج 2، ص 44.
13-سيره حلبيه، غزوه ذات السلاسل (حاشيه)، ص 231.
14- همراه با راستگويان، ص 171.