جنگ احد بود طلحة بن ابى طلحه قهرمان و پرچمدار غول پيكر دشمن به ميدان تاخت .اميرالمومنينعلى (عليه السلام ) به ميدان او رفت و درگيرى شديدى پديد آمد و سرانجام طلحه بدست  اميرالمومنين على (عليه السلام ) كشته شد. هنگامى كه طلحه با اميرالمومنين على (عليه السلام ) روبرو شد فرياد زد يا قضم و به نقل ديگر گفت : يا قضيم . شخصى از امام صادق  (عليه السلام ) پرسيد: چرا دشمن ، على را با اين لقب (قضم ) خواند؟ امام صادق (عليه السلام ) فرمود: اين لقب را براى اين به اميرالمومنين على (عليه السلام ) گفت .

 در آغاز بعثت در مكه مشركان به پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم آزار مى رساندند ولى تا ابوطالب پدر اميرالمومنين على (عليه السلام ) همراه پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم بود  كسى جراءت جسارت به پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم را نداشت . تا اينكه مشركان عده اى از كودكان را واداشتند تا به سوى پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم سنگ بيندازند.  هنگامى كه پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم از خانه خود بيرون مى آمد، كودكان سنگ و خاك به طرف پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم مى انداختند. پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم از اين جريان رنج آور (با توجه به اينكه موضوع به ميان كودكان كشيده شده بود) به اميرالمومنين على (عليه السلام ) (كه در آن زمان حدود سيزده سال داشت ) شكايت كرد.

اميرالمومنين على (عليه السلام ) عرض كرد:

پیامبر بزرگوار (ص) :

خدای متعال فضائل بی شمار برای برادرم علی (ع) قرار داده که هر کس فضیلتی از فضایل او را یاد کند و آن را در عمق وجودش جای دهد خداوند گناهان گذشته و آینده اش را خواهد بخشید و آن کس که منقبتی از مناقب وی را به رشته نحریر بکشد تا آن زمان که از آن کتابت اثری باقی است فرشتگان برای وی آمرزش طلب مینمایند و آن کس که قضیلتی از فضایل او را بشنود خداوند گناهانی را که از حس شنوایی انجام داده خواهد بخشید و اگر به کتابی که فضایل او در آن مندرج است نگاه کند خداوند گناهانی را که به وسیله چشم انجام داده می آمرزد . سپس فرمود :

 ابتدا قبل از پاسخ تفصیلی به اين سوال توجه به یک نکته لازم است و آن اینکه به فرمایش خود حضرت اگر آن حضرت به مقابله با خلفای غاصب و طرفدارانشان به پا می خواست  اصلا چیزی از اسلام باقی نمی ماند که حالا یک میلیاردش به راه باطل رفته یا نرفته باشند. آنچه برای حضرت مهم بود بقای اصل اسلام نو پایی بود که هر لحظه امکان نابود  نشدنش می رفت. آنحضرت در اینباره فرمود: «به خدا قسم، اگر خطر نابودى دين و بازگشت كفر و پراكندگى مسلمانان در ميان نبود، اين گونه صبر نمى‏كردم». (بحارالانوار،  مجلسى، ج‏32، ص‏61)

سكوت امام على(ع) فريادى رسا بر مظلوميت آن حضرت در طول تاريخ است. سكوت حضرت، زمينه سوء استفاده دشمنان را خشكاند؛ چنان كه ابوسفيان حاضر شده بود با امام على(ع) بيعت و عليه خلفا اقدام كند؛ اما امام على(ع) با آگاهى و دورانديشى دست رد برسينه آن بدخواهِ مسلمانان زد. اگر براي امام علي ـ عليه السّلام ـ نفس حكومت مهّم بود (نه حفظ اسلام) مي‌توانست در همان اوّل به طريقي آن را به چنگ آورد و پيشنهاد ابوسفيان را كه پس از سقيفه حاضر به بيعت با آن حضرت، و بسيج نيرو براي قيام بود، قبول كند ولي امام علي ـ عليه السّلام ـ وضعيت را براي اين امر مناسب نديد و اصل اسلام و جامعه اسلامي براي او از هر چيزي با ارزش‌تر بود و در نامه‌اي كه قبل از جنگ صفين به معاويه مي‌نگارد بعد از بيان درخواست ابوسفيان و امتناع خود مي‌گويد: «... و تو خود داني كه پدرت چنين گفت و چنين خواست، و اين من بودم كه امتناع كردم؛ زيرا مردم به روزگار كفر نزديك بودند و من از ايجاد تفرقه بين مسلمانان بيم داشتم و ...»( پيكار صفين، نصربن مزاحم، ترجمه اتابكي، ص 129.)
حال شاید این سوال پیش بیاید که مگر چه خطر یا خطراتی اسلام را تهدید می کرد؟ در اين جا به چند نمونه از خطرهاى جدى كه در آن دوران اسلام و مسلمانان را تهديد مى‏كرد، اشاره مى‏كنيم:
1. خطر مرتدين‏

ابن عباس در دوران خلافت على (ع ) بر آن حضرت وارد شد، در حالى كه با دست خودش كفش كهنه خويش را پينه مى زد،

از ابن عباس پرسيد: قيمت اين كفش چقدر است ؟
ابن عباس گفت : هيچ !
امام فرمود: ارزش همين كفش كهنه در نظر من از حكومت و امارت بر شما بيشتر است مگر آنكه بوسيله آن عدالتى را اجرا كنم حقى را به ذى حقى برسانم ، يا باطلى را از ميان بردارم .

آيين تشيّع از كجا به وجود آمد، و چگونه رشد پيدا كرد؟ نخستين كسى كه بذر تشيّع را پاشيد كه بود؟ و چگونه اين نهال برومند رشد كرد و به ثمر رسيد و گل و ميوه داد؟ تا آنجا كه حتى بسيارى از زمامداران اسلام به آن گرويدند، و جمعى از خلفاى بنى عباس، و وزراى معروف دولت عباسى در برابر آن خضوع نمودند؟

چه كسانى با خونهاى پاك خود اين نهال را آبيارى كردند؟ و چگونه بر اثر اشتباهات و انحرافات خلفاى اموى و عباسى، مردم به ائمه اهل بيت(عليهم السلام) پناه بردند؟ اينها مسايلى است كه در اين متن مورد بررسى قرار می گيرد.

زنى آبستن را كه به زنا متهم بود نزد عمر آوردند، عمر از او پرسش كرد، زن به زناى خود اعتراف نمود، عمر دستور داد او را سنگسار كنند، در حالى كه زن را مى بردند.اميرالمومنينعليه السلام به آنان برخورد نموده به ماموران فرمود: به اين زن چكار داريد؟

گفتند: عمر فرمان قتلش را داده است !
اميرالمومنين عليه السلام آنان را نزد عمر برگردانده به او فرمود: آيا تو گفته اى اين زن سنگسار شود؟
عمر گفت : آرى ؛ زيرا او به زناى خود اقرار كرد. امام عليه السلام به او فرمود: اين زن خودش گناهكار است و حق دارى درباره او چنين حكم كنى ، اما بر طفلى كه در شكم دارد چه حقى دارى ؟ و گمانم او را ترسانده اى و در نتيجه اقرار كرده است .
عمر گفت : آرى ، چنين بوده است .

روزى على (ع ) گردن بندى در گردن دخترش زينب مشاهده كرد فهميد كه گردنبند مال خود او نيست .
پرسند: اين را از كجا آورده اى ؟
دختر جواب داد: آن را از بيت المال عاريه مضمونه گرفته ام ، يعنى عاريه كردم و ضمانت دادم كه آن را پس بدهم . على (ع ) فوراً مسئول بيت المال را حاضر كرد و فرمود: تو چه حقى داشتى اين را به دختر من بدهى ؟
عرض كرد: يا اميرالمؤ منين ! اين را به عنوان عاريه از من گرفته كه برگرداند.
حضرت فرمود: به خدا قسم اگر غير از اين بود دست دخترم را مى بريدم .

 علامه طباطبايى صاحب تفسير قيم و عظيم الميزان (رضوان الله عليه ) فرموده است كه :